
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
71كه ازهرجهت مشابه با عالم عینى خارجى گردد؛ حكیم یعنى كسى كه صورت انسانیت را تامّ و تمام كرده و خود را عالَم عقلى نموده است.
همان طور كه ما در خارج یك عالم طبعى داریم، حكمت علمیه و عملیه كه سیر آفاقى و انفسى است علماً و عملًا انسان را یك عالم عقلى میكند؛ و آن انسان، انسان مجرّد است و آن انسانى است كه از زمان و مكان خارج است؛ و تحدید و تضییق جهات او را محدود و مقید نمیكند؛ و آن انسانى است كه اقرب حجب بسوى خداست و آن انسانى است كه اسم اعظم خداست؛ و از فرشته برتر است. و آن انسانى است كه بین او و حضرت احدیت هیچ مَلك مقرّب و پیامبر مرسل نمىتواند فاصله شود.
این انسان به مقامى كه أوّلُ ما خَلَق الله است میرسد؛ و فانى در عقل كلّ و نور كلّ میگردد؛ و از او به انسان مُقرّب و مُخلَص تعبیر مىنمایند؛ و لیكن بعد از فناء كه به عالم بقاء بقاء پیدا كرده است و جامع جمیع صفات حقّ متعال و اسماء حسناى او شده است، و نه تنها در ذات خدا بلكه تمام اسماء و صفات حقّ در او ظهور و بروز كرده است؛ اینست صورت انسانیت.
مراد از صراط مستقیم در قرآن على بن أبى طالب است
حال اگر ما واقعاً بخواهیم مصداق اتمّ و اكمل براى چنین صورت فعلیه اى در خارج بیابیم، آیا أمیر المؤمنین علىّ بن أبى طالب علیه السّلام نخواهد بود؟ یعنى اوست كه وجودش، سرّش، عقیدهاش، حركتش، فعلش، ظاهرش، باطنش، دنیا و آخرتش، جسم و روحش،
