معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
70چون مراد از صورت انسانیت همان مرحله فعلیت محضه است كه اعلا و احسن و اتقن آن در علىّ بن أبىطالب است؛ و امّا مردم معمولى داراى صورت انسانیت فعلیه نیستند؛ اینها قابلیت تحقّق آن را دارند، اگر بواسطه گناهان عمیق صورت انسانیت را مبدّل ننموده باشند.
بارى افراد بشر در مقام تكاملند، ولى كامل نیستند؛ و صورت انسانیت اختصاص به شخص كامل دارد. چون انسان وقتىكه نطفه است داراى صورت انسانیت نیست، این در حال تكامل است.
بعد جنین میشود و داراى صورت انسانیت نیست، و بعد در دنیا مىآید صورت فعلیه ندارد، بچّه است، بازى میكند، جوان میشود، در همه حال صورت حیوانیت دارد، چون هنوز به آن مقصدى كه انسان براى وصول به آن آفریده شده است نرسیده است، و فقط در آن صورت، صورت فعلیه انسانیت تحقّق پیدا میكند، شخصى كه شهوت ران است صورت انسانیت ندارد، این صورتِ همان حیوانى را دارد كه داراى این خصوصیت از شهوت است.
امّا اگر انسان در تمام مراحل استعداد و قوّه رو به فعلیت تامّه برود و تمام جهاتى را كه خداوند بالقوّه به او عنایت كرده است در راه قرب حضرت او به، مرحله فعلیت برساند، و انسان كامل شود داراى صورت انسانیت میگردد، الْحِکمَةُ صَیرورَةُ الإنْسانِ عالَماً عَقْلیا مُضاهیاً لِلْعالَمِ الْعَینىِ.
زیرا كه حكمت آنست كه نفس ناطقه انسان عالَم عقلانى گردد