معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
67الهى علّامه ملّا على نورى قدّس الله سِرّهما راجع به كیفیت اسفار اربعه مطالبى دارد كه از نقطه نظر فهم عمومى سادهتر و شیرینتر و دلنشینتر است، و محصّلش اینست كه:
انسان تا وقتىكه در سلوك علمى و نظرى قدم نگذارده است، دائماً مشاهده كثرت را میكند و از مشاهده وحدت غافل است، و در این حال كثرت، حاجب از وحدت است؛ و چون شروع در سلوك علمى مىنماید و از آثار به دنبال مؤثّر و از موجودات به دنبال صانع میرود كثرات شیئاً فشیئاً مضمحلّ شده، و تبدیل به وحدت صِرفه حقّه حقیقیه میگردد؛ بطورى كه ابداً كثرت را نمىبیند؛ و نظر به اعیان موجودات نمىكند؛ و غیر از وحدت چیزى مشاهده نمىنماید؛ و در این حال وحدت حاجب كثرت است؛ و بواسطه استغراق در مشاهده وحدت از مشاهده كثرت چشم بسته است.
و منزله این منزل در سلوك حالى، منزله سفر اوّل است براى سالك عارفى كه ملّا صدرا در كتاب بیان فرموده؛ و آن سفر از خلق است بسوى حقّ؛ یعنى از كثرت بسوى وحدت.
و زمانى كه به عالم وحدت رسید و از مشاهده كثرت محجب شد با سلوك علمى از ذات حقّ استدلال میكند در اوصاف حقّ؛ و اسماء حقّ، و افعال حقّ یكى پس از دیگرى، و مرتبه اى پس از مرتبه دیگر. و این مرتبه به منزله سفر دوّم از سلوك حالى كه سفر در حقّ است به حقّ است مىباشد.
امّا در حقّ است به جهت آنكه این سفر در صفات حقّ و