
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
219مقید و متعین به ماهیات امكانیه، نه براى خدا كه ماهیت او عین انّیت و هستى اوست؛ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ.
ما موجودى مادّى و طبعى هستیم؛ خواب و بیدار داریم؛ امّا خداوند خواب نیست؛ بیدار هم به او نمىتوان گفت. چون خداوند بیدارى در مقابل خواب را هم ندارد؛ بیدار است، یعنى عالِم است؛ نه آن بیدارى كه در مقابل خواب است و قسیم خواب است، و بنابر همین اصل، ما در اسماء حقّ تعالى اسم بیدار نداریم؛ و چنین نیامده است كه یكى از اسماء او یقْظان یا مُسْتَیقِظ باشد.
خداوند هیچوقت خوابش نمىبرد تا بیدار باشد. چون بیدار، و مستیقظ كسى است كه بیدارِ در مقابل واژه خواب باشد، خدا بیدارىِ ملازم با ذاتش دارد نه مثل بیدارى ما. و چون قضیه از این قرار است بنابراین از بندگان خود چه قسم حساب میكشد! خیلى تند و سریع.
خداوند سریع الحساب است
یكى از اسماء خداوند أسْرَعُ الْحاسِبین است فوراً تمام حسابها را میكشد و در برابر انسان قرار میدهد، و یكى از اسماء او سریع الحِساب است در چند جاى قرآن وارد است كه وَ اللَّهُ سَرِيعُ الْحِسابِ.
عیناً چون سرعت رزق است؛ چگونه حضرت حقّ رزق هر موجودى را به آن موجود میرساند.
رزق، افاضه جهت حیاتى است براى ادامه وجود هر موجود؛ و اختصاص به رزق مادّى ندارد. هر چه به انسان براى ادامه وجود او میرسد رزق اوست؛ حیات، عقل و ادراك و معانى كلّیه نفسانیه، و مددهاى صوریه قواى ذهنیه؛ و امدادهاى قواى حسّیه خارجیه همه
