معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
217در حكمش نیست.
پس اگر در جائى ملاحظه شد كه نظیر این معانى آورده شد و شبیه این الفاظ براى اداء معنى استعمال گشت، مراد حصول این معانى در ظرف ادراك و فهم حسابشدگان از مخلوقات است، نه در حیطه علم خدا.
مثلًا در قرآن مجید وارد است: وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ. (آيه ٢١، از سوره ١٣: الرّعد)
«صاحبان خرد و أُولو الالباب كسانى هستند كه از بدى حساب در خوف و هراسند».
و نیز وارد است: فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً. (آيه ٨، از سوره ٦٥: الطّلاق)
«و چه بسیار از ساكنان شهرها و قریهها كه از امر خدا سرپیچى كردند، پس ما آنان را به حساب شدیدى محاسبه كردیم».
و سرّ و علّت تمام این مطالب آنست كه علم حقّ تعالى به جمیع موجودات حضورى است؛ پس تمام سلسله موجودات از علل و معلولات در نزد خدا حاضرند.
وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ. (آيه ٦٧، از سوره ٣٩: الزُّمر)
«و تمام زمین در روز بازپسین در مُشت خداست؛ و آسمانها پیچیده شده در دست قدرت او».
تمام سلسله اسباب و مسبّبات به همان مسبّب الاسباب مربوط