
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
215بیشتر میدهد».
بر اثر تربیت گندم، سنبلهاى گندم زیاد دانه میدهند؛ و دانه درشت میدهند؛ ولى هیچگاه نمىشود بجاى گندم عدس بدهند؛ برنج برنج میدهد.
رزق و پاداش هر دو مترتب بر عمل است
پس همینطور كه این نتائج و آثار بر اعمال مترتّب میشود؛ و ما میتوانیم آن را به رزق تعبیر كنیم میتوانیم به حساب و پاداش تعبیر كنیم، و این آثار هم رزق است و هم حساب و هر دو چیز واحدى هستند.
از جهتى كه عمل اوّل مستحقّ این است و مقتضى پدید آمدن این است آن را حساب گویند.
و از جهت آنكه از او در استدامه وجود خود استمداد میكند آن را رزق و روزى گویند.
و دائماً ابر فیض رحمت پروردگار، از دریاى وسیع اقیانوس اطلسِ وجود منبسط بر كاینات، آبگیرى میكند. و بر عالم امكان مىبارد، قطره پشت سر قطره، آنى متوقّف نیست. هر قطره كه بارید، به دنبالش قطره دیگرى است كه به او استمداد میكند؛ و حیات خود را نگه میدارد، و وجود خود را ثبات میدهد.
پس قطره دوّم نسبت به قطره اوّل رزق است؛ و از نقطه نظر اینكه استحقاق دارد و اقتضا میكند حساب است؛ ما كه الآن در اینجا نشستهایم، هر عملى كه انجام دهیم از جهت اینكه نتیجه اى بر آن مترتّب است، و آن نتیجه موجب بقاء و ثبات وجود ماست؛ رزق ماست؛ و از جهت اینكه نتیجه عمل ماست حساب ماست. پس ببینید: بین رزق و حساب چه اندازه
