
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
214خداوند دلهاى آنان را كج و منحرف كرد».
و بنا بر آنچه گفته شد، معلوم میشود كه: هدایت و گمراهى هر دو به دست خداست، ولى بدون جهت كسى را گمراه نمىكند، و جبراً علیه، بدون لحاظ اختیار و نیت بد كسى را گمراه نمىنماید بلكه گمراهى خدا، عبارت از رشد و نموّى است كه به نیات و ارادههاى آنها میدهد؛ و به آن ارادهها و اختیارها لباس هستى و تحقّق مىپوشاند.
و نیز معلوم میشود كه به جهت تقیید این آیات مذكوره؛ آیه وارد در سوره ابراهیم مقید میشود، به صورت اراده گناه و خیانت؛ و اطلاق آن را و آیات مطلقه مشابه آن را باید تقیید كرد:
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ. (آيه ٤، از سوره ١٤: إبراهيم)
«پس خداوند هر كه را بخواهد گمراه میكند؛ و هر كه را كه بخواهد هدایت مىنماید؛ و اوست خداوند عزیز و حكیم».
عملى را كه انسان بجا آورده و یا نیت بجا آوردن آن را دارد، خدا رُشد میدهد؛ و بطور تضاعف بالا مىبرد.
كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ. (آيه ٢٦١، از سوره ٢ بقره)
«همانند دانه اى از گندم و یا جو كه آن دانه هفت سنبل دهد، كه در هر یك از آن سنبلها صد دانه موجود است؛ و از این مقدار هم خداوند به كسانى كه بخواهد زیادتر میدهد؛ یعنى از هفتصد برابر هم
