
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
205معین فرموده است پس مترتّب شدن نتائج موجودات و ثمرات اعمال بر آنها، استفاضه آن موجودات است از خداوند تعالى آثارى را كه بر آنها مقدّر كرده است.
پس هر موجودى بوُجودِه، طلب اثر از پروردگار میكند؛ و درخواستِ ثمر و نتیجه مىنماید؛ كما آنكه روزى خوردن روزى خورندگان و ارتزاق مخلوقات نیز از این قبیل است؛ هر موجودى را كه خداوند آفریده است، بوجوده و بهُویته طلب روزى از خدا میكند؛ و استجلاب رزق و استفاضه از او مىنماید؛ بطورى كه با آن رزق و روزى بر وجود خود دوام و ثبات بخشد.
بنابراین حساب و پاداش عیناً مانند رزق و روزى است؛ بلكه با نظر دِقّى و عقلى چیز واحد است؛ و پیوسته أبر فیض و رحمت وجود حضرت احدیت از دریاى بیكران رحمت واسعه حقّ، آبگیرى میكند و سیراب میشود؛ و سپس باران فیض بر دریاى إمكان مىبارد و عالم امكان را اشراب و اشباع میكند.
و بناءً على هذا هر قطرهاى كه مىبارد و حكم مدد و اعانت براى قطره سابقه دارد، رزق قطره سابقه است؛ همچنان كه بواسطه آن چون حاجت آن قطره سابقه برآورده میشود، آن حاجتى را كه مستحقّ و مقتضى است؛ بنابراین حكم حساب و پاداش را براى آن خواهد داشت.
پس همچنان كه افاضه رزق و روزى از طرف ذات حضرت حقّ قیوم براى تمام ممكنات لازم و ضرورى و دائم و مستمرّ است؛
