معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
175در ظاهر و باطن، به مجاز و به حقیقت *** خلق دو جهان را همه رو سوى تو دیدیم هر عاشق دیوانه که در جملگى تست *** بر پاى دلش سلسله موى تو دیدیم سر حلقه رندان خرابات مغان را *** دل در شکن حلقه گیسوى تو دیدیم از مغربى احوال مپرسید که او را *** سودا زده طرّه هندوى تو دیدیم1 صفات انسان كامل كه میزان است
و چه لطیف و عالى ابن فارض سروده است:
نَسَخْتُ بِحُبّى ءَآیةُ الْعِشْقِ مِنْ قَبْلِى *** فَأَهْلُ الْهَوَى جُنْدى وَ حُکمى عَلَى الْکلِّ (١) وَ کلُّ فَتىً یهْوَى فَإنّى إمامُهُ *** وَ إنّى بَرىءٌ مِنْ فَتىً سامِعِ الْعَدْلِ (٢) وَ لى فِى الْهَوَى عِلْمٌ تَجِلُّ صِفاتُهُ *** وَ مَنْ لَمْ یفَقِّهْهُ الْهَوَى فَهُوَ فِى جَهْلِ (٣) وَ مَنْ لَمْ یکنْ فى عِزَّةِ الْحُبِّ تائِهاً *** بِحُبِّ الَّذى یهَوى فَبَشِّرْهُ بِالذُّلِّ (٤) إذا جَادَ أقْوامُ بِمالٍ رَأَیتَهُمْ *** یجودونَ بِالارْواحِ مِنْهُمْ بِلا بُخْلِ (٥) - «ديوان مغربى» ص ٨٥