معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
168خدا، و براى ذكر خدا، و وصول به لقاء و معرفت خدا، و بنابراین چنین افرادى كه در اعمال شخصى خود هیچ غرض و منظورى جز خدا ندارند و ثمنِ معامله آنان جز خدا چیزى نیست، فدائى براى آنان جز خدا نیست؛ خود خدا خونبهاى آنهاست و جمله وَأَنَا دِیتُهُ «من خودم دیه او هستم.» به خوبى معناى خود را روشن میكند؛ آنانند كه در بهشتِ لقاء و جنّتِ ذات حضرت احدیت بدون حساب داخل میشوند، و محو در انوار حضرت او میگردند.
و نیز همان طور كه سابقاً اشاره شد، در مقابل این افراد، بعضى از جهنّمىها هستند كه بدون میزان و حساب داخل در جهنّم میروند.
در «كافى» از حضرت سجّاد علیه السّلام در ضمن كلامى كه درباره زهد فرمودهاند وارد است كه:
وَ اعْلَمُوا عِبَادَ اللهِ أَنَّ أَهْلَ الشِّرْكِ لَا ینْصَبُ لَهُمُ الْمَوَازِینُ وَ لَا ینْشَرُ لَهُمُ الدَّوَاوِینُ، وَ إنَّمَا یحْشَرُونَ إلَى جَهَنَّمَ زُمَراً وَ إنَّمَا نُصِبَ الْمَوَازِینُ وَ نُشِرَ الدَّوَاوِینُ لِاهْلِ الإسْلَامِ؛ وَ اتَّقُوا اللهَ عِبَادَ اللهِ.1
«اى بندگان خدا بدانید كه براى مشركین در روز بازپسین میزانهاى عملى نصب نمیشود، و نامه اعمالى باز نمیگردد و نشان داده نمیشود؛ و آنها دسته دسته بدون میزان و بدون حساب و كتاب به جهنّم رهسپار میگردند.
- رسالة «الإنسان بعد الدّنيا» علّامه طباطبائى مدّ ظلّه (معاد) نسخه خطّى، ص ٣٣ و ٣٤.