معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
166فَإِنَّمَا یعْنِى الْحِسَابَ، تُوزَنُ الْحَسَنَاتُ وَ السَّیئَاتُ وَ الْحَسَنَاتُ ثِقْلُ الْمِیزَانِ وَ السَّیئَاتُ خِفَّةُ الْمِیزَانِ.1
«و امّا گفتار خداى تعالى كه میفرماید: ما در روز قیامت میزانهاى قسط را قرار میدهیم پس به هیچ نفسى ظلم نمیشود؛ مراد میزانِ عدل است كه در روز قیامت مردم را با آن میزان مورد مؤاخذه قرار میدهند.
و خداوند تبارك و تعالى خلائق را پاداش میدهد، در اثر تجاوز بعضى نسبت به بعض دیگر، بواسطه موازین عدل.
در اینجا مرحوم صدوق استطراداً فرموده است: در غیر این حدیث چنین آمده است كه مراد از موازین، انبیاء و اوصیاء علیهم السّلام هستند. و سپس بدین طریق دنبال حدیث را ذكر كرده است كه:
«و امّا گفتار خداوند متعال كه فرموده است؛ پس ما براى آنان در روز قیامت میزانى بر پاى نمیداریم؛ این حكم اختصاص به طائفه اى دارد (و منافات با آن حكم عمومى و كلّى ندارد).
و امّا گفتار خداى تعالى كه میفرماید: پس آنان داخل در بهشت میشوند؛ و بدون حساب در بهشت روزى میخورند؛ براى كسانى است كه رسول الله درباره آنان گفته است كه خداوند عزّ و جلّ فرموده است:
كرامت من ـ یا مودّت و محبّت من ـ ثابت و برقرار شد براى كسى كه مراقبت مرا بجا آورد؛ و یكدیگر را درباره صفت جلال
- «توحيد» صدوق، ص ٢٦٨