
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
154و ثابت نگردیده است؛ و آنچه را كه حَشویه درباره معناى میزان گفتهاند غیر معقول است.
و موازین عبارت است از تعدیل و مقابله بین اعمال و جزائى كه داده میشود؛ و هر جزائى را بجا و به موضع خود قرار دادن؛ و هر ذىحقّى را به حقّ خود رساندن؛ و مطلب از قرار آنكه حَشویه میگویند كه: در قیامت میزان هائیست مانند میزانهاى دنیا و هر میزانى دو كفّه دارد و اعمال را در آنها میریزند، نیست. زیرا كه اعمال از قبیل أعراض است؛ و توزین اعراض صحیح نیست؛ و اینكه آنها را به صفت سبكى و سنگینى یاد میكنند بر وجه مجازى است نه حقیقى؛ و مراد از سنگینى آنست به زیاد باشد، و ثواب بزرگى بر آن مترتّب شود؛ و مراد از سبكى آنست كه كم باشد، و ثواب بزرگ بر آن عائد نگردد.
و در خبرى كه وارد است كه: أمیر المؤمنین و ائمّه از ذرّیه آن حضرت علیهم السّلام موازین هستند، مراد آنست كه آنان متعهّد و عهده دار تعدیل و مقابله بین اعمال و جزاء مستحقّه آنها مىباشند و آنان حاكم به عدل و استحقاق قدر واجب از ثواب هستند.
و در عبارت گفته میشود: فلان كس در نزد من در میزانِ فلانى است؛ و مراد آنست كه نظیر اوست.
و نیز گفته میشود: گفتار فلان كس در نزد من از گفتار دیگرى موزونتر است؛ و مراد آنست كه گفتارش بهتر و شایستهتر است.
و آنچه را كه خداوند تعالى درباره حساب بندگان ذكر كرده است، و درباره خوف از آن بیان فرموده، فقط همان وقوف بر اعمال
