
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
136تهوّر و بى باكى است و تهوّر مذموم است و اگر از حدّ پائینتر آید آن جبن و ترس است؛ و آن هم مذموم است؛ شخص كامل شجاع است؛ نه متهوّر و نه جَبان؛ شخص بى باك بدون تأمّل و درایت كارى را انجام میدهد؛ و كارش غلط است؛ و به همین علّت هم بعداً دچار پشیمانى و ندامت میشود؛ و شخص ترسو هم به علّت ضیق و گرفتگى نفسانى خود از انجام كار صحیح در موقع خود براى دفاع از حریم غیرت و عزّت خود كوتاهى میكند؛ و بالنّتیجه انجام نمىدهد؛ و آن نیز دچار پشیمانى و ندامت میشود؛ ولى شخص شجاع، آن دفاع را به اندازه لازم و در موطن لازم انجام میدهد؛ و آن صحیح است و هیچگاه دچار ندامت هم نمىگردد.
در روز قیامت شجاعتها را با میزان عدل اندازه گیرى میكنند یعنى با شاخص شجاعت؛ یعنى شاخصى قرار میدهند از شجاعت كه عدلِ صرف است و هیچ جنبه تهوّر و جبُن درش نیست؛ و تمام شجاعتها را با آن مىسنجند.
در عفّت و حیا اگر از حدّ بگذرد آن خُمود است كه مطلوب نیست و اگر به حدّ لازم هم نرسد آن شَرَه است یعنى كم حیائى و آن نیز مطلوب نیست؛ ملكه عفّت حدّ معتدل بین دو صفت افراطى خمود و صفّت تفریطى شَره است و آن عدالت در این صفت است.
در حكمت و فهم و زیركى اگر از حدّ بگذرد جُربُزه است كه مطلوب نیست چون شخصى داراى جربزه است آنقدر حدّت ذهن و تیزى فهم دارد كه علاوه بر آنكه به مطالب زود میرسد، چیزى هم
