معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
135قِیلَ: فَمَا مَعْنَاهُ فِى كِتَابِهِ: فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ؟ قَالَ: فَمَنْ رُجِّحَ عَمَلُهُ.1
«از حضرت صادق علیه السّلام پرسیدند كه: آیا اعمال در روز قیامت وزن نمىشوند؟
حضرت فرمودند: نه؛ بجهت اینكه أعمال، جسم نیستند تا كشیده شوند؛ بلكه اعمال عبارت است از صفت و حالتى كه مردم در كارهایشان انجام میدهند؛ و دیگر آنكه كسى نیاز به وزن اشیاء دارد كه نسبت به مقدار آنها جاهل است؛ و وزن و ثقل و خفّت و سَبُكىِ آن را نمىداند؛ و امّا خداوند همه چیز را میداند و بر چیزى جاهل نیست.
از آن حضرت سؤال شد: پس معناى میزان چیست؟ در جواب فرمود: عدل.
سؤال شد: پس معناى فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ و در كتاب قرآن چیست؟ در جواب فرمود: یعنى كسى كه عملش ترجیح دارد».
یعنى هر كس كردارش ترجیح پیدا كند؛ و رجحان یابد؛ و به عدل نزدیك شود؛ آن میزانش سنگین است؛ و هر كس كردارش مرجوح باشد و از عدل دور باشد آن میزانش سبك است. و عدل یعنى آن موجودى كه تمام جهات در آن به نحو اتمّ و اكمل ملاحظه شده است؛ نه تند است و نه كند؛ افراط و تفریط در آن نیست.
در شجاعت اگر از حدّ بگذرد آن صفت مطلوبى نیست آن
- «بحارالانوار» طبع حروفى، ج ٧، ص ٢٤٨.