
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
130بیان تفضیلى در معناى میزان
و اینك كه بحمد الله این دو مقدّمه و نتیجه مترتّبه بر آن اجمالًا معلوم شد، براى توضیح و تبیین این حقائق، آن دو مقدّمه و نتیجه را بطور مشروح بیان میكنیم:
امّا مقدّمه اوّل: میزان یعنى ترازو و آلت سنجش؛ اوّل كه ترازوى دو كفّه اى بود و اطراف آن زنجیرهاى بلندى آویزان بود و در رأس آن شاهین قرار داشت، به آن میزان میگفتند؛ سپس به ترازوهائى كه با دو كفّه بوده و زنجیر ندارد و شاهین آن پائین است به همان عنایت اوّلیه میزان میگویند و سپس به قپان كه یك كفّه بیشتر ندارد و به باسكول و قپانهاى اهرمى و فنرى به یك منوال و یك عنایت ترازو و میزان میگویند.
و باز ملاحظه میشود كه لفظ میزان را براى خصوص وزن اشیاء وضع نكردهاند، بلكه میزان یعنى آلت سنجش از هر چه میخواهد بوده باشد؛ بدیهى است كه آلت سنجش هر چیزى غیر از اصناف و انواع چیزهاى دیگر است.
به آلت سنجش مقدار مصرف كیلووات برق، كنتور یا میزانیه برق گویند؛ به آلت سنجش میزان قدرت برق و قوّه الكتروموتورى وُلت مِتر گویند به آلت سنجش میزان شدّت عبور كمّیت مصرف برق، آمپر مِتر گویند به آلت سنجش مقاومت محلّى جریان برق، أُهم مِتر گویند تمام اینها در عین اختلاف، میزانیه و ترازوست. به آلت سنجش حرارت بدن درجه و تِرمومِتر گویند و به هر یك از
