معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
118و اعتبار دور میزند، آن را باطل مىنامیم؛ و آن عالم عالم حقّ است در مقابل عالم باطل.
آن عالم دارِ قرار است در مقابل دار مجاز؛ دار تحقّق و واقعیت است در مقابل دار اعتبار، عالم ثبوت و استقرار است در مقابل عالم وهم و خیال؛ و بنابراین آنچه در آنجا واقعیت دارد داراى وزن است؛ و آنچه واقعیت ندارد وزن ندارد.
فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ. «كسانى كه میزانشان سنگین است آنان فقط رستگارند.» وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ.
«و كسانى كه میزانهاى آنها سبك است و وزن ندارد، آن كسانى هستند كه به پاداش ستم و ظلمى كه سابقاً در دنیا به آیات ما مىنمودهاند، در معامله نفوس خود زیانكار شدهاند؛ و نفوس و جانهاى خود را بدون دریافت ارزش واقعى خود از دست داده و دست خالى از این معامله بیرون آمدهاند.»
از این آیه چند استفاده میتوان نمود:
یكى آنكه میفرماید: فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ «كسى كه میزانهاى او سنگین است»؛ و نمىفرماید:
وَ مَنْ ثَقُلَ مِیزانُهُ «كسى كه میزان او سنگین است»؛ از اینجا بدست مىآید كه انسان در روز قیامت یك میزان ندارد بلكه میزانهائى دارد؛ و آن كسانى كه میزانهایشان سنگین است چنینند؛ و آن كسانى كه میزانهایشان سبك است چنانند.