معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
111صراط ظاهر و صراط باطن
بارى، با تأمّل و دقّت در این روایات كه از مصادر وحى نازل شده است بخوبى ابحاثى را كه درباره صراط نمودیم، روشن میشود؛ كه صراط، ظاهرى دارد و باطنى؛ ظاهرش همان راه و منهاج امام است و باطنش حقیقت ولایت است كه در روز بازپسین به صورت جِسرى به روى دوزخ كشیده میشود؛ و موجب نجات مردم از ورود در آن میگردد.
مرحوم محدّث قمّى گفته است: تمام حروف مقطّعه از اوائل سورههاى قرآن را جمع كردهاند و مكررات از آن را حذف كردهاند و بقیه را كه با هم تركیب نمودهاند چنین درآمده است: عَلىُّ صِراطُ حَقِّ نُمْسِكُهُ. علىّ راه حقّ است كه ما او را اتّخاذ میكنیم و میگیریم؛ و یا چنین در آمده است: صِراطُ عَلىَّ حَقٌّ نُمْسِكُهُ راه علىّ حقّ است كه ما آن را میگیریم و اتّخاذ میكنیم.»1
و نیز فرموده است كه در «تفسیر حضرت امام حسن عسكرى علیه السّلام آمده است كه:
تَعَلُّقُ مُحِبِّى فَاطِمَةَ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهَا فِى الْقِیمَةِ بِأَهْدَابِ2 مِرْطِهَا3 مَمْدُوداً عَلَى الصِّرَاطِ.4
در روز قیامت محبّان فاطمه صلوات الله علیها خود را به
- «سفينة البحار» حرف صَرَطَ، ج ٢، ص ٢٨
- هُدْب و هُدُب مژگان را گويند، و به معناى ريشههاى اطراف لباس نيز مىآيد و جمع آن أهداب است.
- مِرْط به کسر ميم به معناى لباس ندوخته است و همچنين به لباسهاى بلند از پشم و نحو آن گويند و جمع آن مُروط است.
- «سفينة البحار» ماده صَرَطَ ج ٢، ص ٢٨