معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
109رَبُّنَا أَنْ نَرِدَ النَّارَ؟ فَقَالَ: قَدْ وَرَدْتُمُوهَا وَ هِىَ خَامِدَةٌ!1
چون از حضرت رسول اكرم صلّى الله علیه و آله و سلّم سؤال كردند از تفسیر این آیه شریفه كه میگوید: هیچیك از شما نیست مگر آنكه داخل در آتش میشود.
حضرت فرمودند: چون اهل بهشت داخل در بهشت میگردند، بعضى از آنها از یكدگر مىپرسند: مگر خداوند به ما چنین وعده اى نداده بود كه ما وارد در آتش مىشویم؟!
آنها در پاسخ میگویند: آرى شما در آتش وارد شدید، لیكن آن خاموش بود!
جهنّم مظهر دنیاست. انبیاء و اولیاى خدا هم در دنیا آمدهاند؛ و لیكن دل نبستند، عبور كردند و رفتند؛ و لذا در آخرت هم هنگام عبور از جهنّم آتشش خامد است، مشتعل و برافروخته نیست؛ براى آنان آتش بَرْد و سلام است؛ چون نفس امّاره در تحت اختیار آنهاست، نه مسلّط و مسیطر.
صراط دنیا، نفس امام واجب الطاعه است
«در تفسیر صافى» در تفسیر آیه كریمه: اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ2 از «معانى الاخبار» از حضرت صادق علیه السلام روایت كرده است كه:
هِىَ الطَّرِیقُ إلَى مَعْرِفَةِ اللهَ وَ هُمَا صِرَاطَانِ: صِرَاطٌ فِى الدُّنْیا وَ صِرَاطٌ فِى الآخِرَةِ فَأَمَّا الصِّرَاطُ فِى الدُّنْیا فَهُوَ
- رسالة «الإنسان بعد الدّنيا» (معاد) علّامه طباطبائى مدّ ظلّه، نسخه خطّى، ص ٣٢
- آيه ٦، از سوره ١: الفاتحة