معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
108«حضرت در تفسیر این آیه كه میگوید: آنان را متوقّف كنید كه باید مورد بازپرسى قرار گیرند؛ میفرماید:
«گام هیچ بنده اى نمىتواند از صراط بگذرد، مگر آنكه از چهار چیز از او سؤال میكنند: از جوانیش كه آن را در چه چیز پیر كرده است؟ و از عمرش كه در چه چیز به سر آورده است؟ و از مالش كه از كجا اندوخته است و در كجا مصرف كرده است؛ و از محبّت ما اهل بیت.»
علّى بن إبراهیم قمّى در تفسیر خود از حضرت صادق علیه السّلام و صدوق در «أمالى» و «علل الشرایع» از رسول الله صلّى الله و آله و سلّم روایت مىكند
كه:
إِنَّ الْمَسْئُولَ عَنْهُ وَلَایةُ أَمِیرِ الْمُؤمِنِین عَلَیهِ السَّلامُ.1
«آنچه را كه از انسان سؤال میكنند ولایت أمیر المؤمنین علیه السّلام است».
و از «مجمع البیان» از رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم روایت است كه:
تَقُولُ النَّارُ لِلْمُؤْمِنِینَ یوْمَ الْقِیمَةِ: جُزْ یا مُؤْمِنُ! فَقَدْ أَطْفَأَ نُورُكَ لَهَبى.2
«در روز قیامت آتش به مؤمنین میگوید: اى مؤمن زود از نزد من بگذر! زیرا كه نور تو فروزش و شعله مرا خاموش كرده است»!
و نیز از رسول الله روایت است كه: إِنَّهُ سُئِلَ عَنْ قُوْلِهِ تَعَالَى: وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها فَقَالَ: إذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ: أ لَیسَ قَدْ وَعَدَنَا
- رسالة «الإنسان بعد الدّنيا» (معاد) علّامه طباطبائى مدّ ظلّه، نسخه خطّى، ص ٣٢
- همان.