معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
107ربّ العالمین عزّ و جلّ مىباشد.
و اینست معناى گفتار خداى تعالى: بدرستى كه پروردگار تو در كمینگاه است!
و مردم بر روى صراط قرار میگیرند؛ و بعضى واژگونه آویزان میشوند و خود را به آن میگیرند و گامى مىلغزد، و گام دیگر استوار است؛ و فرشتگان در اطراف آنان پیوسته ندا در میدهند:
اى خداوند شكیبا و حلیم و بردبار در گذر، و نادیده بگیر، و بیامرز؛ و به فضل و رحمت خود باز گرد؛ و سلامت خود را بفرست، و رضوان خود را ارائه بده! و مردم در این حال مانند پروانه به روى هم میریزند.
و چون كسى به رحمت خدا خلاصى پیدا كند و نجات یابد نگاهى به جهنّم مىاندازد و میگوید: حمد و سپاس اختصاص به خداوندى دارد كه بعد از یأس و نومیدى، مرا به فضل و كرمش از دست تو رهانید! و بدرستى كه پروردگار ما غفور و شكور است»!
از چیزهایى كه در صراط از انسان سؤال مىشود
در معناى آیه شریفه: وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ در «علل الشّرائع» از حضرت صادق علیه السّلام وارد است كه:
لَا یجَازُ بِهِ قَدَمُ عَبْدٍ حَتَّى یسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ شَبَابِهِ
فِیمَا أَبْلاهُ؛ وَ عَنْ عُمْرِهِ فِیمَا أَفْنَاهُ؛ وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَینَ جَمَعَهُ وَ فِیمَا أَنْفَقَهُ، وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَیتِ.1
- «رسالةالإنسان بعد الدّنيا» (معاد) علّامه طباطبائى مدّ ظلّه، نسخه خطّى، ص ٣٢