معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
214مركّب از اجزاء متفرّق و متشتّت میداند؟ درحالى‌كه همینطورى از نقطه نظر فیزیكى بین اجزاء این جهان، این ربط عظیم و عجیب برقرار است و ارتباطات جهان مادّه از نقطه نظر مادّه، فلاسفه و متفكّران را مبهوت و حیرت‌آسا ساخته است، همینطور از نقطه نظر معنى و ارتباطات روحى و نفسى، بین این جهان ربط عجیب و عظیم موجود است.
تا نگرید طفل کى نوشد لبن *** تا نگرید ابر کى خندد چمن1 تا نگرید طفلك حلوا فروش *** بحر بخشایش كجا آید بجوش2 به حقایق و اسرار جز علام الغیوب كسى مطلع نیست
و حاصل آنكه علوم انسانى بسیار اندك است و اسرار و غوامض این جهان بسیار فراوان، در هر موجودى بلكه در هر ذرّه‌اى یك جهان اسرار مختصّ به آن وجود دارد، كه انسان أبداً از آن خبرى ندارد؛ و بنابراین در برابر این علوم و اسرار و حقائق و اطوارِ هستى و جهان آفرینش، علوم انسان به قدر ذرّه ایست در برابر امواج نورانى خورشید عالمتاب كه تمام فضاى عالم اجرام و ستارگان و كهكشان‌ها را فرا گرفته است؛ یا به قدر قطره‌اى در مقابل اقیانوس‌هاى آب كه سه ربع جهان را غیر مسكون ساخته است؛ بلكه از این مقیاس هم كمتر و كوچكتر؛ بلكه میتوانیم بگوئیم: صفر در برابر بى نهایت.
علوم و اسرار و واقعیات به اندازه‌اى گسترده و پهناور است كه اگر انسان در تمام مدّت عمر زحمت بكشد و رنج برد و تحمّل مشاقّ كند با فرض اینكه داراى فكر عالى و سرشار باشد؛ از حقیقت و اسرار
- «مثنوى» طبع ميرخانى، ج ٢، ص ١١٥، سطر ١١.
- همين کتاب، ص ١١٦، سطر ٢٣.