معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده میشود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
18آنها میرسد.
بسیارى از محدّثین و اهل تفسیر، یمین و شمال را در این آیات به معناى دست راست و دست چپ گرفته‌اند و گفته‌اند كه: مراد اینست كه نامه عمل به دست راست بهشتیان و به دست چپ دوزخیان داده میشود؛ و این معنى از چند جهت درست نیست، زیرا:
اوّلًا همانطورى كه طىّ مباحث و فصول سابقه روشن شد، نامه عمل یك كاغذ و دفترچه اى نیست كه بدست انسان بدهند؛ و یا یك طومار نوشته پیچیده شده اى نیست كه قابل باشد انسان آنرا بدست گیرد.
نامه عمل حقائق اعمالیست كه انسان در دنیا انجام داده است؛ و رسیدن به نامه عمل عبارتست از سیطره روحیه انسان بعد از فناء فى الله به بقاء بالله، در حالت بقاء آن سیطره و احاطه‌اى كه بر عالم كثرت پیدا میكند و بر تمام موجودیت خود را در دنیا با تمام اخلاق و ملكات و افعال و كردارى كه ظاهراً و باطناً بجا مى‌آورده است، بر تمام آنها مسلّط میشود و مُسیطر و مُهیمن میگردد؛ و جمله آنها در برابر او محسوس و ملموس و ممسوس و مشهود میگردند؛ بلكه اصولًا خود را وجدان میكند و مى‌یابد كه دارد این كارها را انجام میدهد؛ بنابراین، نامه عمل أصلًا بدست نمیرسد؛ رسیدن نامه عمل همان طور كه آیات قرآن بیان مى‌دارد: لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمالَهُمْ، بطور كامل و شامل به هر نفسى از نفوس، أعمالى را كه در دنیا انجام داده با تمام خصوصیات وارد كردن و خوراندن و إشباع كردن است؛ یعنى به هر نفسى عملى را كه انجام داده است به نحو كامل میرسد و از آن عمل سیر و سیراب