معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
170محض هستند؛ آئینه و آیت محض هستند؛ و علم پروردگار در آنها تجلّى كرده و ظهور نموده؛ و اینها بواسطه علم حقّ تعالى مى‌بینند و تحمّل مى‌نمایند و سپس اداء مى‌كنند؛ پس به نظر مقام كثرت انتساب این امور براى فرشتگان است؛ و به نظر مقام وحدت براى حقّ تبارك و تعالى؛ و به نظر مقام وحدت در كثرت براى حقّ است كه در این آئینه‌ها ظهور نموده و متجلّى شده است؛ و به نظر مقام كثرت در وحدت براى فرشتگان است كه به علّت تحقّق به حقّ پدید آمده است.
و به عبارت ساده‌تر از این: علم و اطّلاع ملائكه و شهادت آنها عین علم و اطّلاع خدا و شهادت خداست؛ و وسائط بطور كلّى از خود استقلال ندارند؛ بلكه طلوع و ظهور علم خدا از آئینه وجود این وسائط است، بدون آنكه وسائط مختصر دخالتى از خود در آن داشته باشند.
عالم تكوین بیدار است و مراقب و حفیظ است
و اینست معناى حقیقى توحید؛ خداوند میفرماید:
وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ.1
«اى پیغمبر! از پروردگار تو به قدر سنگینى یك ذرّه در زمین و در آسمان‌ها؛ و نه كوچكتر از یك ذرّه و نه بزرگتر از آن پنهان نمى‌شود! بلكه همه آنها در كتاب آشكار خدا موجود است».
یعنى چه؟ كتاب آشكار خدا كه عالم تكوین و آفرینش است عین علم خداست؛ پس علم خدا جداى از علم آفرینش و كتاب تكوین
- ذيل آيه ٦١، از سوره ١٠: يونس