معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
167و در شانه راست و شانه چپ قرار میگیرند، ملك موجودِ مادّى نیست كه محلّ بخواهد؛ ولى چون تعلّق به مادّه میگیرد نسبت و اضافه اى با مادّه پیدا میكند، مثل روح ما كه مادّى نیست ولى بواسطه تعلّق به بدن اضافه و نسبت خاصّى با بدن حاصل میكند؛ آمدن دو فرشته آسمانى و قرار گرفتن بر دو شانه هم نظیر تعلّق نفس به بدن است؛ و راست و چپ كنایه از سعادت و شقاوت است؛ یعنى آن فرشتگان یكى أعمال خوب را ثبت میكند و انسان را به كارهاى نیك دعوت میكند و الهام مى‌بخشد؛ و دیگرى اعمال بد را ضبط مى‌نماید و انسان را از اعمال زشت باز میدارد و نهى میكند،
و ملائكه شب از اوّل غروب آفتاب مى‌آیند و با انسان ملازمند تا سپیده صبح؛ هر وقت اینها مى‌آیند آنها میروند و هر وقت آنها مى‌آیند اینها میروند.
این فرشتگان را ملائكه لیلیه و نهاریه گویند.
مرحوم آیة الله الاعظم آقاى حاج میرزا جواد آقا مَلِكىّ تبریزىّ أعلى الله تعالى مقامَه الشّریف كه از اكابر علماء اتقیاء و افاضل اولیاء و اصفیاء بوده‌اند و داراى مقامات و درجات و كرامات‌اند در دو كتاب خود كه بنام «أسرار الصّلاة» و «أعمال السّنة» یا «مراقبات» است میفرماید:
شب كه انسان میخوابد ملائكه موكّل بر انسان، انسان را بیدار مى‌كنند براى نماز شب، و بعد چون انسان اعتنا نمى‌كند و دوباره میخوابد باز او را بیدار مى‌كنند، دوباره میخوابد باز او را بیدار