معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
165كنند. چرا؟
براى اینكه انسان در مرحله صعود و در مقام قرب به جائى میرسد كه هیچ موجودى از انسان بالاتر نمى‌تواند باشد، حتّى ملائكه مقرّب. گویند انسان اشرف مخلوقات است. آن انسانى كه در مقام تذكیه و تزكیه و تهذیب به جائى رسیده است كه دیگر از حیطه علم و قدرت ملائكه مقرّب بالاتر آمده، و بین او و ذات اقدس پروردگار هیچ حجاب و فاصله‌اى نیست، در آنجا فرشته‌اى توان ورود را ندارد، اندیشه و خاطره، علم و سعه قدرت مَلَكى راه ندارد كه ثبت و ضبط آن دقائق خلوت مؤمن را با حضرت حقّ بكند.
در روایات داریم كه معصومین علیهم السّلام فرموده‌اند: لِى مَعَ اللهِ وَقْتٌ لَا یسَعُهُ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ. «براى هر یك از ما حالاتیست كه آن حالت در سعه و گنجایش هیچ فرشته مقرّبى نیست. و ادراك عالى و فكر بلند پرواز هیچ ملكى قدرت ندارد آن حالت را ادراك كند و دستش بدان برسد؛ أمیر المؤمنین علیه السّلام در دعائى كه به كمیل بن زیاد نخعى تعلیم فرمودند، به پروردگار عرض میكند:
وَ کلَّ سَیئَةِ أَمَرتَ بِإِثبَاتِهَا الکرَامَ الکاتِبِینَ الَّذِینَ وَکلتَهُم بحفظِ مَا یکوُن مِنِّى وَ جَعَلتَهُم شُهُوداً عَلىَّ مَعَ جَوَارِحِى وَ کنتَ أَنتَ الرَّقِیبَ عَلَىَّ مِن وَرَائِهِم وَ الشَّاهِدَ لِمَا خَفِىَ عَنهُم.1
«بیامرز اى خداى من بر من هر كار زشتى را كه انجام داده‌ام! آن كارى كه فرشتگان بزرگوار و نویسنده خود را كه براى حفظ و ثبت
- «بحار الانوار» جلد ١٨، ص ٣٦٠