معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتی‌ها از جانب سعادت داده می‌شود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حق‌اند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّت‌ها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانی‌هاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهم‌السلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت می‌دهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
معاد شناسی ج7
164است چنین وارد است كه: «توبه پیامبران از اضطراب سرّ آنهاست؛ و توبه اولیاء از آلودگى نفس بواسطه خواطر، و توبه اصفیاء از غم و غصّه زدائى، و طلب راحتى كردن است؛ و توبه خواصّ از اشتغال به غیر خدا، و توبه عوامّ از گناهان است.»
بارى، از مرحله اضطراب سرّ هم كه میگذرد، درجه خاصّى است كه اختصاص به مُخلَصین دارد؛ در آن مرحله اضطراب سرّ هم نیست آنجا آرامش محض و سكون مطلق است.
و از اینجا به دست مى‌آید كه آن فرشتگانى كه گماشته بر انسان هستند، آنان نیز داراى درجات و مقامات مختلفى هستند: یك عدّه از فرشتگان جزئیه فقط مى‌توانند اعمال را ثبت كنند؛ یك عدّه بایستى كه درجه شان كامل‌تر باشد و بفهمند كه انسان چه موقع اشتغال به خدا دارد؛ و چه موقع اشتغال به غیر خدا. و در آن مرحله خصوصیات مُدرَكات ذهنى انسان را ثبت و ضبط مى‌نمایند؛ و یك عدّه مقامشان از این رفیع‌تر و آنان موكّل بر اصفیاء هستند و تنفیس آنها را در مواقع گرفتارى و امتحان ثبت مى‌كنند و حالات آنان را در امتحانات و ابتلائات و سایر شئون ثبت مى كنند؛ و یك عدّه مقامشان نیز عالى‌تر از اینست، و فرشتگانى هستند كه موكّل بر اولیاء مى‌باشند؛ و مراتب شئون و حالات و تلویث خاطرى اگر برایشان پیدا گردد، در هر حال ضبط مى‌كنند؛ و بنابر آنچه گفته شد جمیع فرشتگان در یك درجه و یك مقام نیستند.
و لیكن انسان داراى مقامى است كه در آن مقام هیچیك از ملائكه قدرت ندارند كه آن حال دقیق و مقام و موقف لطیف او را ضبط