معاد شناسی ج7
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هفتم از این مجموعه پیرامون «کیفیت نامۀ عمل انسان» و «کیفیت شهادت بر اعمال انسان در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای رسیدن نامۀ عمل از سمت راست و چپ • نامۀ بهشتیها از جانب سعادت داده میشود • نتیجه اعمال انسان ملازم نفس انسان است • نامۀ عمل، عین حقیقت ملکوتی عمل است • مقرّبان و مخلَصان نامۀ عمل ندارند • مخلَصین و مقرّبین مدهوش ذاتِ حقاند • شاهدان بر اعمال و شرایط شهادت بر عمل • شاهدان بر اعمال از نیّتها خبر دارند • شرط شهادت، احاطۀ علمیه بر پنهانیهاست • شهادت پیامبران، ائمه علیهمالسلام، ملائکه، اعضاء و جوارح، زمان و مکان، جمادات، قرآن در روز قیامت و کیفیت شهادت آنها • جمادات در قیامت شعور دارند و شهادت میدهند • اختلاف مساجد در فضیلت، ناشی از اختلاف نور آنهاست • نورانیت زمان و مکان، تابع نورانیتِ اهل آنهاست
مرتب سازی:
معاد شناسی ج7
209ترسم بروم عالمِ جان نادیده *** بیرون روم از جهان جهان نادیده در عالم جان چون روم از عالم تن *** در عالم تن عالم جان نادیده1 و نیز فخر رازى گوید:
نَهایةُ إقْدامِ الْعُقولِ عِقالُ *** وَ غایةُ سَعْىِ الْعالِمینَ ضَلالُ وَ لَمْ نَسْتَفِد مِنْ سَعْینا طولَ عُمْرِنا *** سِوَى أنْ جَمَعْنا فِیهِ قیلَ وَ قالوا وَ أرْواحُنا مَحْبوسَةٌ فى جُسومِنا *** وَ حاصِلُ دُنْیانا أذًى وَ وَبالُ2 و معناى این ابیات چنین است:
«آخرین درجه اقدام كردن عقلها در مسائل پابستگى است؛ و نهایت كوشش دانایان تحیر و گم شدن است. و ما در مدّت طول عمر خود از كوششى كه نمودیم بهرهاى نیافتیم غیر از آنچه مشتى از گفتگوها اندوختیم. و ارواح ما پیوسته در اجساد ما زندانى بود؛ و حاصل و نتیجه دنیا ما اذیت و وبال است».
و از زمخشرى است.
الْعِلْمُ لِلرَّحْمَنِ جَلَّ جَلالُهُ *** وَ سِواهُ فى جَهَلاتِهِ یتَغمْغَمُ - «علل گرايش به مادّيگرى» ص ٢٤
- «کشکول شيخ بهائى» ج ١، ص ٦٢، از طبع مصر.