معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
99است ولى ما اطّلاع نداریم. چرا؟
براى اینكه ما موجودى هستیم زمانى، و موجودى هستیم مكانى؛ چون از آثار و شرائط تشخّص طبیعت ما زمان است و مكان است، و یكى از أعراض تِسعه كه بر جوهر وجود ما عارض شده است أین (مكان) و یكى دیگر مَتى (زمان) است.
یعنى چون تشخّص فعلى ما منوط به زمان و مكان است، پس ما این زمان حال را ادراك مى‌كنیم؛ زمان و مكان هر دو از شرائط تشخّص بوده و بنابراین موجودیت فعلیه و شخصیت طبیعى ما به این دو قائم است.
بنابراین از جلوى دیدگان، دیروز رفت، پریروز رفت، آن مكان‌هائى كه در دنیا موجود است غیر از مكان ما و حَیزى كه بدن ما شاغل آنست، همه از ما دور و مهجورند؛ و در امكنه‌اى كه دیروز و پریروز در آنجا بودیم الآن دیگر آنجا نیستیم و نمى‌توانیم بوده باشیم.
ولى اینكه میگوئیم: رفت، معنایش این نیست كه نابود شد، هلاك و معدوم شد و در عالم وجود گم شد؛ بلكه همه به جاى خودش هست؛ ما را از آنجا و از آن زمان برداشتند و روى قطعات زمان جلو آوردند تا اینكه به این نقطه از زمان و در این مكان نشاندند، و آنچه گذشت از نظر ما پنهان شده و از ادراك و احساس ما مخفى است.
بنده حقیر با این تشخّص و با قید تحیز در این مكان و با قید موجودیت در این زمان، الآن مشهود براى تمام حضّار این مجلس هستم، در مَرأى و منظر و مَسْمَع شما هستم، و در این مسأله شكّى