معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
95كه صورت نداشته باشد، مثلًا یك مادّه‌اى كه نه انسان باشد و نه گاو و نه گوسفند و نه چوب و نه درخت و نه آب و نه هوا و نه خاك و نه گاز و نه غیر اینها.
پس آن مادّه در تحقّق خودش نفس ابهام است و عدم تحصّل؛ و آنچه موجود را تحصّل مى‌بخشد صورتى است كه بر مادّه تعلّق میگیرد.
معاد ابداً ربطى به مادّه ندارد؛ زیرا مادّه ربطى به زید ندارد، و ربطى به عمل خوب و بد، و ایمان و كفر او ندارد. مادّة الموادّ یك مادّه‌اى است كه در تمام مادّیات سارى و جارى است و اصلًا جنبه تشخّص ندارد، قابل اشاره نیست تا اینكه انسان با آن گفتگو كند و آن را مورد مؤاخذه و یا ثواب قرار دهد و موجودات و افراد بشر را بر آن اساس تقسیم و دسته‌بندى كند.
موجودات بر اساس صورت، تقسیم‌بندى میگردند؛ ما میگوئیم: زید، بكر، حسن، حسین، تقى، نقى، انسان، حیوان، شجر، حجر، مَدَر؛ اینها همه مال صورت است، و این صورت‌ها همه در عالم دهر و ظرف عالم كون باقى است.
توضیح و تبیین اینكه تمایز به صورتهاست نه به موادّ
بیان ذلك: این تخم مرغ در شكم مرغ، تخم مرغى بیش نبود؛ وقتى كه مرغ این تخم مرغ را بر زمین گذارد تخم مرغ بود؛ مادّه‌اى است زرد رنگ و سفید رنگ. چون آن را در زیر مرغ میگذارند حالاتى را عوض میكند؛ در هر روز و در هر ساعت و در هر لحظه آن صورت اوّلیه را از دست میدهد و یك صورت نوینى به خود میگیرد.