معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
290یعنى حضرت در تفسیر این آیه كه میفرماید: «در روز قیامت انسان به آنچه پیش فرستاده است و به آنچه از پس فرستاده است آگاه مى‌شود.» فرمودند: «مراد از آنچه پیش فرستاده است خیرات و شرورى است كه خود انجام داده، و مراد از آنچه از پس فرستاده است آن سنّت‌ها و آثارى است كه از خود باقى گذارده تا مردم بعد از او بدان عمل كنند. پس اگر آن سنّت‌ها زشت باشد، به اندازه وِزر و وَبال و گناهى كه بر مرتكبین میرسد، به همان اندازه به او میرسد بدون اینكه از وزر و وبال آن مرتكبین كم شود؛ و اگر آن سنّت‌ها نیكو باشد، به اندازه ثواب و پاداش و مزدى كه به مرتكبین میرسد به همان اندازه به او میرسد بدون اینكه از ثواب و پاداش آن مرتكبین كم شود.»
آثار اعمال انسان تا روز قیامت در نامه عمل او نوشته مى‌شود
در روایت آمده است كه:
إذَا مَاتَ ابْنُ ءَادَمَ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إلَّا عَنْ ثَلَثٍ: وَلَدٌ صَالِحٌ یدْعُو لَهُ، وَ عِلْمٌ ینْتَفَعُ بِهِ، وَ صَدَقَةٌ جَارِیةٌ1
«چون فرزند آدم بمیرد أعمال او بریده مى‌شوند مگر از سه چیز: اوّل فرزند نیكوكارى داشته باشد كه براى او دعا كند. دوّم علمى از خود به یادگار گذارد كه مردم از آن بهرمند گردند. سوّم صدقه جاریه‌اى از خود بگذارد كه پیوسته مردم از آن منتفع شوند.»
آرى، مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا؛ و مَنْ سَنَ
- بحار الانوار» طبع حروفى، ج ٢، ص ٢٢ و ٢٣، حديث ٦٥ و ٧٠ با مختصر اختلافى در لفظ. (م)