معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
287نداده است، مگر اینكه خداوند او را متذكّر میكند و آگاه مى‌نماید، بطورى كه گویا آن عمل را در همان ساعت بجاى آورده است.
و بدین جهت است كه میگویند: اى واى بر ما، این چه كتابى است كه از ضبط و ثبت و شمارش هیچ صغیره و كبیره‌اى دریغ ننموده است!»
حقّاً این‌گونه روایات صادره از أئمّه معصومین سلامُ الله و صلواتُه علَیهم أجمعین معجزه است. یعنى این‌گونه توغّل در أسرار إلهیه و معارف ربّانیه دلالت بر احاطه و سعه نفوس آنان میكند، به حدّى كه گوئى آنان در قیامتند و مى‌بینند و براى ما شرح و توضیح میدهند؛ مناظر و وقایع آنجا را یك به یك مشاهده مى‌كنند و سپس براى ما بیان مى‌نمایند.
میفرماید: انسان تمام أعمال خود را مى‌بیند مثل اینكه این عمل عمل اوست كه در آن ساعت انجام داده است. انسان در قیامت اعمالى را كه در دنیا انجام داده و بصورت مُلكى و ظاهرى بوده، بصورت ملكوتى چنان مى‌بیند و مى‌یابد كه گوئى آن عمل را در همان ساعت بجاى آورده است؛ نه آنكه خودش كنار است و عمل را تماشا میكند.
كَأَنَّهُ فِعْلُهُ تِلْكَ السَّاعَةَ، یا اینكه كَأَنَّهُ فَعَلَهُ تِلْكَ السَّاعَةَ. «گویا اینكه عمل اوست در آن ساعت» و یا اینكه «گویا آن عمل را در آن ساعت انجام داده است» و خود را مى‌بیند كه مشغول بجا آوردن آن عمل است.