معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
286يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً.1 عین أعمال خیر و عین أعمال شرّ را مى‌بیند. از كجا عمل را مى‌یابد و مى‌بیند؟ از روى نسخه‌اى كه برداشته شده است.
كیفیت ارائه اعمال در روز قیامت
در «تفسیر عیاشى» از خالد بن نَجیح از حضرت صادق علیه السّلام وارد است كه:
قَالَ: إذَا كَانَ یوْمُ الْقِیمَةِ دُفِعَ إلَى الإنْسَانِ كِتَابُهُ ثُمَّ قِیلَ لَهُ: اقْرَأْ! قُلْتُ: فَیعْرِفُ مَا فِیهِ؟ فَقَالَ: إنَّ اللهَ یذَكِّرُهُ؛ فَمَا مِنْ لَحْظَةٍ وَ لَا كَلِمَةٍ وَ لَا نَقْلِ قَدَمٍ وَ لَا شَىْ‌ءٍ فَعَلَهُ إلَّا ذَكَّرَهُ كَأَنَّهُ فَعَلَهُ تِلْكَ السَّاعَةَ. فَلِذَلِكَ قَالُوا: ﴿يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها.2و3
«میفرماید: چون روز قیامت بر پا شود، نامه عمل هر كس به او داده میشود و سپس به او گفته میشود: بخوان! راوى گوید: عرض كردم: آیا آنچه در آن نامه عمل است این شخص مى‌شناسد و مى‌فهمد؟
حضرت فرمود: خداوند او را مى‌فهماند و متذكّر میكند، و بنابراین هیچ لحظه‌اى بر او وارد نشده است، و كلمه‌اى از او صادر نگردیده است، و یك گام برنداشته است، و هیچ عملى را انجام
- صدر آيه ٣٠، از سوره ٣: ءَال عمران
- قسمتى از آيه ٤٩، از سوره ١٨: الکهف
- «تفسير عيّاشى» ج ٢، ص ٢٨٤ در ذيل آيه ١٤ از سوره بنى إسرآئيل در تعليقه؛ و ص ٣٢٨ در ذيل آيه ٤٩ از سوره کهف- (م)