معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
281أحیاناً برمیدارد؛ همه چیز را برمیدارد، تا وقتى كه ساعت به پایان رسد و نوار تمام شود. اعمالى را هم كه ما انجام داده‌ایم دور گردن پیچیده مى‌شود، دو تا ملك هم به نام رقیب و عتید روى شانه‌ها نشسته‌اند و أعمال را یادداشت مى‌كنند، و به صورت نوار، أعمال را تحویل میگیرند.
این أعمال با تمام خصوصیاتْ پیچیده شده و مسلّم براى آن روز است كه باز شود و نتیجه بدست آید.
اصلاح نامه عمل در آخرت امكان پذیر نیست
این ضبط نوار در دنیا براى منظور و غرضى است، براى آنست كه یك ساعت آن را باز كنند و بخوانند و نتیجه حاصل شود؛ و الّا پیچیدن بدون گستردن، و لفّ بدون نشر كار عبث و بیهوده‌اى است؛ پیچیدن مقدّمه باز كردن است. امّا در آن وقتى كه این نوار باز میشود و انسان بر تمام أفعال خود مطّلع میشود، آنجا دیگر افسوس و دریغ فائده‌اى ندارد، آنجا دیگر راه بازگشت نیست، راه تدارك نیست؛ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى.
آن جائى كه انسان بخواهد این نوار را اصلاح كند دنیاست. تذكّر در دنیا براى انسان مفید است، در آخرت فائده‌اى ندارد. الْیوْمَ عَمَلٌ وَ لَا حِسَابٌ، وَ غَداً حِسَابٌ وَ لَا عَمَلٌ.1
«امروز روز عمل و كردار است نه روز حساب و مؤاخذه، و فردا روز حساب و مؤاخذه است نه روز كردار و عمل.»
وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ
- نهج البلاغه» خطبه ٤٢، و از طبع مصر با تعليقه عبده ج ١، ص ٩٣- (م)