معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
279نمى‌شود! چهار هزار و نهصد و پنجاه تومان! نمى‌شود! نهصد و نود و نه تومان! نمى‌شود! یك شاهى از آن كمتر نمى‌شود.
زید پنج هزار تومان را نقداً میگیرد و مى‌آورد؛ این را میگویند تَوَفِّى.
تَوْفیه (وَفَّى یوَفِّى تَوْفیةً) یعنى بطور كامل و تامّ و تمام به آنها برساند و به خوردشان بدهد و إشباعشان نماید.
لِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمالَهُمْ یعنى افرادى را كه در قیامت حاضر مى‌كنند، این‌طور اعمالشان را به آنها توفیه مى‌كنند، صد در صد أعمال را به آنها میخورانند. وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ؛ و ایشان ابداً مورد ظلم و ستم واقع نمى‌شوند.
چرا؟ چون اعمال مال انسان است، از اراده و اختیار او تراوش كرده، و اینك عین همان اعمال را به صورت ملكوتى كه مناسب با آن عالم است به انسان میدهند. در این صورت ظلم چه معنى دارد! مگر نخوانده‌اید:
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى.1
«هیچ حاملى بار دیگرى را حمل نخواهد نمود.» هر كس بار خودش را برمیدارد، نه بار دیگرى را. پس در قیامت كه أعمال خود انسان را كه اثر اوست و تراوش از اوست به او میدهند و توفیه مى‌كنند، این ظلم نیست. زیرا بار دیگرى را كه به دوش او نگذارده‌اند و طائر دیگرى را به گردن او نبسته‌اند؛ بار خود انسان بوده، در دنیا به
- صدر آيه ١٨، از سوره ٣٥: فاطر