
معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیهالسلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
267لِكُلِّ إنْسانٍ دَلیلًا مِنْ نَفْسِه.1
یعنى عمل هر انسان را به گردن او پیچیدیم، خواه عملش خوب باشد و یا شرّ باشد؛ مثل طوق و گردنبند كه دور گردن انسان مىبندند و این طوق ملازم با گردن است و ابداً مفارقت و جدائى از گردن پیدا نمىكند. حال چرا به عمل، طائر مىگویند؟ بنا بر عادت عرب كه در گفتارشان مىگویند: جَرَى طآئِرُهُ بِكَذا «طائرش به این قسم جارى شد، مرغ پرنده او بدین قسم جارى شد، عمل او بدین قسم جارى شد.» ازاینجهت به آن طائر گویند.
پس تطایر كتب یعنى به پرواز در آمدن نامههاى عمل. نامههاى عمل به گردن انسان پیچیده میشود، و وقتى باز میشود به پرواز در مىآید. مانند مرغى كه پرواز میكند، نامههاى عمل هم پرواز مىكنند؛ میروند یا بسوى مقرَّبین و یا بسوى أصحابُ الْیمین و یا بسوى أصحابُ الشِّمال.
كیفیت الحاق عمل به مقرّبین یا أصحاب یمین یا أصحاب شمال
چون در قیامت مقرَّبین و مخلَصین جاى خاصّى دارند، أصحاب الیمین جاى مخصوصى دارند، و أصحاب الشّمال نیز جاى خاصّى دارند. و هر عملى كه انسان انجام داده است، به آن مقدار كه از درجه قرب برخوردار بوده این عمل ملحق به مقرّبین مىشود، و اگر عملش سنخیت با أعمال أصحاب الیمین داشته به سمت أصحاب الیمین پرواز میكند، و اگر سنخیت با أصحاب الشّمال داشته به آن سمت پرواز مىنماید.
- «مجمع البيان» طبع صيدا، مجلّد ٣، ص ٤٠٤، ملخَّصاً
