معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
257همان باطن این صورت سفلى طبیعى است كه آتشِ آن، بدنها را محترق میكند و پوستهاى بدن را دگرگون میكند و آب مى‌نماید.
و لیكن آن جحیم فعلًا از این حواسِّ خراب و زائل و فانى مستور است، و چون نفوس از این عالم خارج شوند و قبرها شكافته گردد و آنچه در سینه‌ها پنهان است آشكارا شود، ما آن جحیم را به صورت واقعى خود ـ كه امروز مختفى است ـ خواهیم دید؛ همچنان كه در گفتار خداى تعالى آمده است:
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ* لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ* ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ.1
«نه چنین است، اگر شما بطور علم الیقین میدانستید! هر آینه جحیم را البتّه میدیدید، و سپس آن را بطور عین الیقین مشاهده مى‌نمودید.»
و عجیب است كه: همان طور كه در باطن این آتش حسّى آتش اخروى است، همینطور در باطن آب و غیر آن از صورتهاى سفلى نیز آتش اخروى است؛ همچنان كه خداى تعالى میفرماید: أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا ناراً.2 «فرعون و قوم فرعون در آب غرق شدند پس در آتش وارد شدند.» و نیز خدا میفرماید: وَ إِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ3 «و در آن وقتى‌كه دریاها آتش گیرد
- ». آيه ٥ إلى ٧، از سوره ١٠٢: التّکاثر
- قسمتى از آيه ٢٥، از سوره ٧١: نوح
- آيه ٦، از سوره ٨١: التّکوير