معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
256به تمام عقول و نفوس محیط است. ـ تمام شد كلام فیلسوف.
حشر صورت حسّیه به سوى صورت نفسانیه، فقط براى اهل معرفت روشن است
از جمیع آنچه ما ذكر كردیم و نقل نمودیم، ثابت و محقّق شد كه از براى هر صورت حسّیه‌اى یك صورت نفسانیه در عالم غیب هست كه آن صورت، معاد این صورت و مرجع این صورت است كه بعد از زوال از این عالم، كه عالم حسّ و شهادت است، بسوى آن محشور خواهد شد.
و الآن نیز آن صورت غیبى موجود است و این صورت حسّى متّصل بدان صورت است و راجع به آنست، امّا از نقطه نظر اینكه این صورت، مغمور در هیولا و مشوب به نقائص و أعدام است و با پرده‌ها و حجاب‌ها محجوب است، حشر آن بسوى آن صورت نفسانیه براى كسانى كه بخواهند آن را ببینند و مشاهده كنند، روشن نیست؛ مگر براى اهل معرفت كه احوال آخرت را با دیده بصیرت نه با چشم و بصر مى‌نگرند.
و چون صورت مادّیه آن صورت نفسانیه از هم بپاشد و از این حجاب‌هاى جسمانى كه در حقیقت مقبره آنچه در علم خداست مى‌باشد رها گردد، در آن عالم ظهور و بروز میكند و بسوى دار آخرت حشر مى‌شود؛ همچنان كه خداوند فرموده است: وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرى.1 «و ظاهر گردیده میشود جحیم براى كسى كه ببیند.»
جحیمِ در دار آخرت، باطن صورت سفلى طبیعى است
و آن جحیمى كه در دار آخرت ظاهر و بارز میگردد بطورى كه همه خلائق آن را اوّل به علمُ الیقین و سپس به عینُ الیقین مى‌بینند
- ، آيه ٣٦، از سوره ٧٩: النّازعات