معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
254و چهره‌هاى نیكو و حور و غلمان مشاهده میكند، و نیز آنچه را كه اصحاب جهنّم از سلاسل و أغلال و حمیم و زَقّوم و عقربها و مارها و غیرها مى‌بینند، اینها چیزهائیست كه از باطن به ظاهر بروز نموده است.
و هر صورت حسّیه‌اى مادّه و هیولى است براى صورت نفسانیه، و هر صورت نفسانیه‌اى مادّه و هیولى است براى صورت عقلانیه. و دانستى كه: صورت، مقام تمامیت مادّه و هَیولاست كه هیولا بدان موجودِ بالفعل مى‌شود، و بقاء و كمال مادّه به صورت است؛ پس بقاء حسّ به نفس است و بقاء نفس به عقل است و بقاء عقل به حضرت بارى تعالى است كه حقّ است و فاعل هر چیز و غایت همه چیز است و متمّم صورت تمام چیزهاست.
كیفیت حشر بدنهاى طبیعى بسوى خداوند متعال و بازگشت صورت حسّى به صورت مثالى، و صورت مثالى به صورت عقلى
و همچنین میگوئیم: صورتهاى حسّیه قالب‌هاى صورتهاى خیالیه است، و آن صورتهاى خیالیه ارواح این صورتهاى حسّیه است، و صورتهاى خیالیه قالب‌هاى صورتهاى عقلیه است، و آن صورتهاى عقلیه حقائق این صورتهاى خیالیه است؛ بنابراین حشر بدنهاى طبیعى به بدنهاى اخروى، و حشر بدنهاى اخروى به صورتهاى عقلیه، و حشر صورتهاى عقلیه بسوى خداوند تعالى مى‌باشد.
فیلسوف درمیمر هشتم گفته است: هیولاى عقل جدّاً شریف است، چون بساطت عقلیه دارد، با این تفاوت كه عقل انبساطش از آن بیشتر است و بدان محیط است؛ و هیولاى نفس (كه همان بدن