معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
252آخرت، مانند منزل‌هاى دنیا از نقطه نظر لطافت و كثافت متفاوت است و از نقطه نظر قرب بسوى خدا و بُعد از خدا نیز داراى رتبه‌هاى مختلفى است، و میعاد خلائق در آخرت برحسب مراتب مختلف آنها در دنیاست؛ پس موجوداتى كه اشرف هستند به اشرف و موجودات أخسّ به اخسّ بازگشت مى‌نمایند.
و هر گاه كه صورتى در این عالم از رتبه پستى به مرتبه شرف انتقال یابد و از رتبه نقص به مرتبه كمال ارتقاء یابد، مثل آنكه مثلًا صورت جماد مبدّل به صورت نبات گردد و یا صورت نبات مبدّل به صورت حیوان شود، معاد آن صورت، معاد آن صورتى خواهد بود كه فعلًا به آن مبدّل شده است.
و این بعینه مثل آنست كه مرد كافرى مسلمان شود و یا مرد فاجر و فاسقى از فسق و فجور خود توبه كند و مرد فاضل و صالحى شود، معاد او كه سابقاً به بعضى از طبقات جحیم و درهاى جهنّم بوده است فعلًا به بعضى از طبقات بهشت و درهاى آن بر حسب مقام و حال او در دنیا مى‌باشد.
هر موجودى از موجودات طبیعیه مادّیه داراى یك صورت مثالى و یك صورت عقلى مى‌باشد
بنابراین هیچ موجودى از موجودات طبیعیه مادّیه نیست مگر اینكه براى آن موجود یك صورت مثالى در آخرت هست، و از براى آن صورت مثالى یك صورت عقلى در عالمى بالاتر از آن هست كه آن دار المقرَّبین و مقعد العلِّیین است.
و دلیل بر اینكه در باطن هر صورت حسّى یك صورت مثالى هست كه آن صورت حسّى به آن قائم است و معاد و بازگشتش بسوى