معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
244معاد حیوانات
و حیوانات هر كدام حشرشان به همان روح كلّى كه مدبّر آنهاست خواهد بود، و بنابراین ربُّ النّوع یا آن مَلَكى كه آنها را اداره میكند و از آنها پاسدارى مى‌نماید، مرجع و معاد آنان بوده، و برخى از حیوانات كه غذاى انسان مى‌شوند مندكّ و فانى در انسان میگردند:
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ.1
«و هیچ جنبنده‌اى در روى زمین نیست و هیچ پرنده‌اى نیست كه با دو بال خود پرواز میكند، مگر آنكه آنها امّت‌هائى هستند مثل شما، ما در كتاب تكوین و عالم هستى از آفرینش هیچ چیز كوتاهى ننمودیم، و سپس بسوى پروردگارشان محشور مى‌شوند.»
معاد حیوانات نیز مانند معاد انسان و شیاطین به همان نقطه بدءِ وجودشان است، و در موقع بازگشت بسوى خدا به همان نقطه‌اى كه در عالم ملكوت از آنجا نزول كرده‌اند و ماهیت وجودى آنها از آنجا اندازه گیرى و تقدیر شده و سرشت آنها از آنجا بوده است، به همان نقطه بازگشت مى‌كنند و در همان‌جا فانى میگردند. و بنابراین، حشر هر طائفه و هر دسته از حیوانات مختلفه در همان مَلَك خاصّ و روح كلّى است كه به زبان فلسفه «ربُّ النّوع» آنها بوده است، و آن فرشته نیز در روح كلّى بالاتر، و آن روح كلّى نیز همچنین، تا فناء در ذات اقدس حضرت احدیت، كه محلّ فنا و بازگشت و حشر جمیع موجودات است
- آيه ٣٨، از سوره ٦: الانعام