معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
230و شكّ و تردیدى نیست كه غایت هر شى‌ء همان چیزى است كه ذاتاً باید او به آن چیز برسد و منتهىِ بسوى آن گردد، مگر اینكه مانعى و عایقى در بین فاصله اندازد.
و هر چیزى كه وصول به آن ممكن نباشد، اسم مقصود و غایت گذاردن بر آن صحیح نیست مگر مجازاً؛ پس آن غایت حقیقى نیست، و اگر غایت حقیقى فرض شود «خُلف» است.
تمام ممكنات بر حسب غریزه خود طالب خداوند هستند
و به آنچه گفتیم ثابت شد كه تمام ممكنات به حسب سرشت و جبلّى غریزى خود، طالب خداى تعالى هستند و با حركت معنویه خود بسوى او پویا، و به لقاء او و وصول به حضرت او اشتیاق دارند.
و چون این پویائى و حركت و رغبت به لقاء الله از جانب خداوند تعالى در ذات و سرشت آنان مرتكز است، لازم است كه عبث و بیهوده نباشد و معطّل و بدون بهره و نتیجه نماند، و لا محاله در اغلب موارد بدون عایق و قاسر متحقّق و ثابت خواهد بود. و معلوم است كه ـ همان طور كه در جاى خود به ثبوت رسیده است ـ عایق شدن و مانع گشتن كه همان معناى قَسْر است، نمى‌تواند دائمى و یا اكثرى بوده باشد، و لا محاله گرچه بعد از زمان درازى بوده باشد ـ زائل خواهد شد و طبیعت به حكم اوّلى و جبلّى و ذاتى خود برگشت خواهد نمود.
و از همین جا دانسته مى‌شود كه: هر طبیعتى از طبایع بالاخره در روزى به غایت اصلى خود میرسد؛ و چون مسلّم است كه: غایت هر چیز از خود آن چیز كه ذو الغایة است اشرف و افضل است، و غایت