معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
22آنها نفس انسان، با قابلیت بیشترى آفریده شده است كه چنانچه به نور علم و تقوى و تزكیه منوّر گردد و از خود بینى بیرون آمده و حق بین شود، بواسطه صفائى كه پیدا میكند، میتواند انعكاس دهنده اسماء و صفات كلّیه الهیه بوده باشد؛ و كارهائى كه از آن صورت میگیرد، چون بدون شائبه كدورت نفسانى است، صد در صد پاك و طاهر خواهد بود. معجزات انبیاء و ائمّه علیهم السّلام و كرامات اولیاى خدا از این قبیل است.
معجزات در عین آنكه به پیامبران استناد دارد به خداى تعالى منتسب است
این معجزات در عین آنكه به آن پیامبران استناد دارد، به خداى تعالى منتسب است؛ پس فعل دو نسبت دارد: از نقطه نظر آنكه از ناحیه منبع جود و اصل وجود نازل شده است، حقّاً اختصاص به ذات اقدس حضرت احدیت دارد؛ و از نقطه نظر آنكه از این ناحیه و از این دریچه نفسانى عبور نموده و بدین حدّ، محدود و بدین قید، مقید گردیده است، استناد به صاحب آن فعل چون زید و عمرو و پیامبران و اولیاء و غیرهم دارد.
اشعار حكیم سبزوارى (قدّه) درباره استناد افعال انسان به خداوند
مرحوم حكیم سبزوارى قدّس اللهُ نفسَه درباره استناد افعال انسان به خداوند متعال در مبحث «عمومُ قدرتِه تعالى لكلّ شى‌ءٍ» فرماید:
وَ الشَّىْ‌ءُ لَمْ یوجِدْ مَتَى لَمْ یوجَدا *** وَ بِاخْتیارٍ اخْتیارٌ ما بَدا (١) وَ کیفَ فِعْلُنا إلَینا فُوِّضا *** وَ إنَّ ذا تَفْویضَ ذاتِنا اقْتَضَى (٢)