معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
199و بر اساس این مقدّمه خوب دانستیم كه عالم برزخ كجاست؟ و عالم قیامت كجاست؟
عالم برزخ الآن هست و عالم قیامت هست؛ نمى‌توانیم بگوئیم كه الآن هست، چون الآن یعنى در این زمان، و قیامت زمان ندارد و ما فوق زمان است.
مثل بدن ما كه میگوئیم: الآن هست، ولى غلط است كه بگوئیم: روح ما الآن هست؛ بلكه باید بگوئیم: روح هست؛ چون روح، مجرّد از زمان است و در زمان نمى‌گنجد؛ بله به اعتبار اینكه روح ما این لحظه و این ساعت را هم فرا گرفته است، مى‌توانیم بگوئیم این ساعت هست؛ كما اینكه میتوانیم بدین لحاظ بگوئیم: قیامت هست و حتّى میتوانیم بگوئیم: خداوند در این ساعت هست.
روح و نفس ناطقه انسان برتر از زمان و مكان است
روح و نفس ناطقه انسان مجرّد است و به‌هیچ‌وجه مقید به زمان نیست، مگر به اعتبار تعلّقش به بدن، آنهم به لحاظ ادراك صاحبش؛ ولى اگر كسى روح خود را وجدان كند مى‌بیند كه از زمان و مكان برتر است و بلكه بر زمان سیطره دارد و همه عوالم را فرا گرفته است و عوالم چون گردوئى در مشت اوست.
ولى چون ما روح خود را نیافته‌ایم و هستى خود را همین هستى مادّى و طبیعى میدانیم، و این هم زمانىّ و مكانىّ است، تصوّر نموده‌ایم كه روحمان هم زمانىّ است؛ آن‌وقت میگوئیم: ما الآن هستیم، روح ما الآن هست، الآنش را باید حذف كرد.
عالم برزخ چون از تتمّه‌هاى عالم دنیاست و مجرّد محض