معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
189محكوم گرداند؟
أمیر المؤمنین علیه السّلام در دعائى كه به كُمَیل بن زیاد نَخَعى تعلیم فرمودند، به درگاه خداوند عرضه میدارد: فَلَكَ الْحُجَّةُ عَلَىَّ فِى جَمِیعِ ذَلِكَ، وَ لَا حُجَّةَ لِى فِى مَا جَرَى عَلَىَّ فِیهِ قَضَاؤُك1
بحث از سند و اهمّیّت دعای کمیل (ت)
- دعاى کميل از دعاهاى بسيار خوب و حاوى مضامين عاليه است؛ و شيخ طوسى در «مصباح المتهجّد» از ص ٥٨٧ تا ص ٥٩٢، در أعمال شب نيمه شعبان آورده است؛ و مجلسى در «زاد المعاد» از ص ٦١ تا ص ٧٣ آورده؛ و شيخ إبراهيم کفعمى در «مصباح» خود، از ص ٥٥٥ تا ص ٥٦٠، و در «البلد الامين» از ص ١٨٨ تا ص ١٩١ آورده است؛ و مرحوم سيّد ابن طاووس در «إقبال» از ص ٧٠٦ تا ص ٧١٠، در أعمال شب نيمه شعبان آورده و با دو سند نقل ميکند:
اوّل از جدّش شيخ طوسى (ره) بدين مضمون که: روايت شده است که: کميل بن زياد نخعى در شب نيمه شعبان أمير المؤمنين عليه السّلام را در حال سجده ديد که به اين دعا مشغول بودند.
دوّم از روايت ديگرى بدين مضمون که: کميل بن زياد نخعى ميگويد: من با مولاى خود حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام در مسجد بصره نشسته بوديم و با آن حضرت نيز جماعتى از اصحاب او بودند، پس بعضى از آنها از حضرت پرسيدند: معناى گفتار خداوند عزّ و جلّ:﴿ فِيها يُفْرَقُ کلُّ أَمْرٍ حَکيمٍ﴾ چيست؟
حضرت فرمودند: مراد شب نيمه شعبان است. سوگند به آن کسى که نفس علىّ در دست اوست، هيچ بنده‌اى نيست مگر آنکه جميع آن مقدّراتى که بر او جارى مى‌شود از خير و شرّ در اين شب قسمت او ميگردد، تا آخر سال در مثل چنين شب نيمه شعبانى که مى‌آيد. و هيچ بنده‌اى نيست که اين شب را إحياء بدارد و به دعاى حضرت خضر عليه السّلام خدا را بخواند، مگر آنکه دعايش مستجاب ميشود.
و چون حضرت از مسجد بيرون رفتند، من شبانه به منزلش رفتم. حضرت فرمود: براى چه کارى آمده‌اى؟ عرض کردم: اى أمير المؤمنين براى ياد گرفتن دعاى خضر آمده‌ام. حضرت فرمود: اى کميل بنشين! و چون اين دعا را حفظ کردى، بخوان آن را در هر شب جمعه! يا در هر ماهى يکبار، و يا در هر سالى يکبار، و يا در تمام مدّت عمرت يکبار؛ از بلاها در امان خواهى بود و مورد نصرت خداوند و روزى خدا قرار ميگيرى! و هيچگاه مغفرت خدا از تو روى نخواهد گردانيد!
اى کميل! همنشينى زياد تو با ما ايجاب نمود تا ما به درخواست تو پاسخ دهيم و از کانِ جود ما بهرمند گردى!
- دعاى کميل از دعاهاى بسيار خوب و حاوى مضامين عاليه است؛ و شيخ طوسى در «مصباح المتهجّد» از ص ٥٨٧ تا ص ٥٩٢، در أعمال شب نيمه شعبان آورده است؛ و مجلسى در «زاد المعاد» از ص ٦١ تا ص ٧٣ آورده؛ و شيخ إبراهيم کفعمى در «مصباح» خود، از ص ٥٥٥ تا ص ٥٦٠، و در «البلد الامين» از ص ١٨٨ تا ص ١٩١ آورده است؛ و مرحوم سيّد ابن طاووس در «إقبال» از ص ٧٠٦ تا ص ٧١٠، در أعمال شب نيمه شعبان آورده و با دو سند نقل ميکند: