معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
188نفس كردار و رفتار اوست كه در پرتو نور توحید، واقعیت خود را نشان میدهند.
چون، در بین بزرگان بحث است در اینكه آیا آنچه در قیامت بواسطه پاداش أعمال انسان به انسان میرسد، یك امر خارجى است كه به عنوان مزد و جزا داده مى‌شود؟ و یا اینكه تجسّم أعمال و عین بروز و ظهور كردار اوست؟
جزاى اعمال انسان در قیامت، بروز و ظهور خودِ افعال اوست
و ما در مباحث عالم مثال و برزخ بطور مستوفى از آیات قرآنیه و روایات وارده از ائمّه معصومین اثبات كردیم كه جزاى اعمال، از أعمال خارج نیست و بلكه نفس تجسّم اعمال و بروز و ظهور خود افعال است. و مرحوم صدر المتألّهین در مواضع بسیارى چه در «أسفار» و چه در سائر كتب خود این مطلب را مُبرهن ساخته است. و لذا در روز قیامت انسان حجّتى بر خداوند نمى‌تواند اقامه كند، بلكه حجّت خداوند پیوسته بر انسان تمام است چون انسان نفس عمل خود را مى‌نگرد، و بهشت و دوزخ عین كردار اوست كه به صورت‌هاى ملكوتى جلوه كرده‌اند؛ وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ1.
«و پروردگار تو هیچگاه بر بندگان خود ستم روا نمیدارد.»
در این صورت كه انسان مى‌بیند وَقود و آتش‌گیرانه جهنّم نفس مدركات قلب او و نیات باطل اوست، و بهشت و حورالعین وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ نفس پدیده‌هاى ذهنى و خلوص و اخلاص اوست، دیگر در نزد خداوند چه حجّتى مى‌تواند اقامه كند؟ و چگونه خدا را
- ذيل آيه ٤٦، از سوره ٤١: فصّلت