معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
187یك طرف، از انواع قاذورات و كثافات و آلودگى‌ها نیز موجود است؛ امّا چون شب است و سرد است، برف و یخبندان است، تمام این موجودات در حال اندماج و خفا بسر مى‌برند، مارها و اژدهاها نیز در لانه‌هاى خود خزیده‌اند، و شرائط مناسب براى ظهور و بروز نیست.
امّا چون شب به پایان رسد و سفیده صبح از افق سر بدر آرد و آفتاب عالمتاب جهان را فرا گیرد و نور و گرمى خود را بواسطه لجّه‌هاى إشراق و حرارت دائماً به زمین بیفكند، یخ‌ها و برف‌ها آب میشود و كم كم آن گل‌ها و ریحان‌ها بوى عطرآگین خود را منتشر مى‌كنند، و بلبلان و قناریان بر شاخسارها به ترنّم و نغمه‌سرائى مشغول مى‌شوند، و آن آلودگیها و قاذورات نیز بوى عَفِن خود را منتشر مى‌سازند، و مارها و عقربها از لانه بیرون میخزند، و هر موجودى در این بیابان وسیع و گرم و نورانى، حقیقت وجود خود را ظهور میدهد و كمالات خود را به عرصه نمایش میگذارد؛ این لازمه طلوع شمسِ حقیقت است.
آنگه كه آفتاب حقیقت شود پدید1 شرمنده رهروى كه عمل بر مجاز كرد
در قیامت كه محلّ ظهور نور توحید و آفتاب درخشان حقیقت است، تمام اعمال ظهور و بروز دارند و آنچه از مثوبات و از عقوبات به انسان میرسد، نتیجه اعمال اوست، بلكه خود أعمال اوست و
- در نسخه «ديوان حافظ» طبع حسين پژمان، ص ٥٣، به اين صورت: «فردا که پيشگاه حقيقت شود پديد» آمده است. (م)