معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
160دیگر از زمین بیرون مى‌آوریم.»
و ثانیاً، این بدن طاعت نموده و یا معصیت كرده است، و این برود و بیارامد و بدن دیگرى مورد بازخواست واقع گردد؟
گنه کرد در بلخ آهنگرى *** به شوشتر زدند گردن مسگرى مراد از أمثال در این آیات همان بدن است، و أمثال به معناى اطوار و احوال است یعنى طوراً بعد طور و حالًا بعد حال.
ما بدنهاى آنان را به احوالات و اطوار مختلف در مى‌آوریم؛ همان طور كه نطفه در رحم مادر قرار میگیرد و اطوارى و أمثالى را طىّ میكند تا كامل مى‌شود، ما نیز پس از مرگ اطوارى را بر انسان میگذرانیم تا بالاخره به صورتى كه مردم نمیدانند و نمى‌شناسند مى‌آفرینیم.
و البتّه آن انسانى را كه خداوند محشور میفرماید همین بدن است با اطوار عالیه كه مادّیت و كثافت و جهات طبیعیه را ندارد؛ بدن روشن و نورانى.
و البتّه این خلقت اطوار و أمثال بدن منافات ندارد با آیاتى كه دلالت میكند بر آنكه خداوند خود مردگان را زنده میكند، زیرا خلقت اطوار بدن عین خلقت خود بدن است؛ مثل آیه:
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى.1
«و آیا این منكران و كافران نمى‌بینند كه خداوندى كه آسمانها و
- قسمتى از آيه ٣٣، از سوره ٤٦: الاحقاف