معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
159«ما ایشان را آفریدیم و بنیان وجودى و كیان آنها را استوار نمودیم، و زمانى كه بخواهیم مثل‌هاى آنان را البتّه تبدیل مى‌نمائیم.»
در این آیات أمثال عبارتست از یك بدن عنصرى مادّى دیگرى كه خداوند مى‌آفریند و مورد سؤال قرار میدهد.
ردّ استدلال متكلّمین بر حشر مثل بدن عنصرى
این پاسخ متكلّمین نیز تمام نیست؛ زیرا اوّلًا، این آیات قرآنیه در ردّ منكرین حشر آمده است و آنان منكر خلقت این بدن‌ها بوده‌اند، نه مثل آنها؛ و قرآن براى دفع آنان میفرماید كه خلقت أمثال آنان براى خداوند سخت و مشكل نیست:
أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ.1
«آیا آن كسى كه آسمانها و زمین را آفریده است چنین توانائى را ندارد كه أمثال آنان را بیافریند؟»
اگر مراد از مثل و أمثال خود انسان نباشد، حجّت بر منكرین حشر تمام نیست؛ زنده كردن این بدن مرده تعجّب دارد، ولى ایجاد مثل نمودن و روح را به بدن دیگرى معلّق نمودن مورد تعجّب نیست.
قرآن میگوید این بدن زنده میشود:
مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى.2
«از زمین شما را آفریدیم و در زمین برمیگردانیم و براى مرتبه
- قسمتى از آيه ٨١، از سوره ٣٦: يس
- آيه ٥٥، از سوره ٢٠: طه