معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
158طرف دیگر چون تخصّص در علوم و معارف الهیه ندارند، با همین حرفها سر و ته مطلب را هم مى‌آورند و مُهر و موم مى‌كنند و بیش از این مقدار هم به خود اجازه دقّت و تأمّل نمیدهند.
و نتیجه این بحث آن شد كه پاسخ دادن از شبهه آکل و مأکول، به اجزاء اصلیه و فضلیه، جواب تمامى نیست و علاوه بر اینكه إشكال را دفع نمى‌كند، خود موجب إشكال‌ها و ایرادهاى دیگرى نیز خواهد بود.
استدلال بعض متكلّمین بر حشر مثل بدن عنصرى در دفع شبهه آكل و مأكول
بعضى دیگر از متكلّمین از شبهه آكل و مأكول جواب دیگرى داده‌اند، و آن اینكه: این شبهه وقتى تمام است كه خداوند عین بدن آكل و عین بدن مأكول را بخواهد محشور فرماید، ولى اگر مثل آن بدن را خلق كند و روح را به آن بدن متعلّق گرداند إشكالى لازم نمى‌آید.
آیات وارده در قرآن كریم هم دلالت بر این دارند كه روح به بدنى مثل این بدن تعلّق میگیرد و محشور میشود.
از جمله آیات این آیه است:
عَلى أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثالَكُمْ وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ.1
«ما در میان شما مرگ را مقدّر كردیم تا آنكه مثل‌هاى شما را تبدیل كنیم و شما را در آن چیزهائى كه نمیدانید ایجاد و انشاء نمائیم.»
و از جمله این آیه: نَحْنُ خَلَقْناهُمْ وَ شَدَدْنا أَسْرَهُمْ وَ إِذا شِئْنا بَدَّلْنا أَمْثالَهُمْ تَبْدِيلًا.2
- آيه ٦١، از سوره ٥٦: الواقعة
- آيه ٢٨، از سوره ٧٦: الإنسان