معاد شناسی ج6
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد ششم از این مجموعه پیرامون «کیفیت حیات در عالم قیامت» و «معنای حقیقی معاد جسمانی» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • زنده شدن در قیامت به واسطۀ اسم «المُحیی» است • ندای حضرت ابراهیم علیه‌السلام به مرغان، ندای ملکوتی بود • معجزات انبیاء ناشی از تأثیر نفوس آنهاست به اذن خدا • اذن خداوند در تأثیر نفوس، اذن تکوینی و حقیقی است نه اعتباری • مرگ عبور از این نشئه و موجب تکامل است • اقوال متکلمین دربارۀ اعادۀ موجودات • آراء مختلف در کیفیت معاد جسمانی و روحانی • پاسخ به شبهۀ آکل و مأکول • شخصیت هر انسانی به نفس اوست نه بدن او • دفع شبهات وارده بر معاد جسمانی • نظریۀ بدیعِ مصنف در خصوص معاد جسمانیِ عنصری و ارائۀ برهان بر آن • معنای ازل و ابد • بحثی درباره حشر جمادات، نباتات و حیوانات • کیفیت نامۀ عمل انسان
معاد شناسی ج6
133مرام خودش، نقل كرده است كه حقّاً از مفاد و مضمون آیات خارج، و مى‌توان گفت تحریف معنوى در آیات است. و ما براى عدم تطویل از ذكر آنها خوددارى كردیم.
ردّ ملّا صدرا استدلالات فخر رازى را
و پس از آن ملّا صدرا فرموده است:
این تقریب نهایت چیزیست كه فهم اهل كلام بدان رسیده، و آخرین مرحله‌اى است كه نظر علماء رسوم1 در اثبات نشأه آخرت و حشر اجسام و نشر ارواح و نفوس بدان رسیده است.
و با قطع نظر از جهات خدشه و منعى كه در استدلال اوست و با قطع نظر از تحریف آیات قرآن از معانى خود و از اغراضى كه به این آیات تعلّق دارد و بر آن اساس این آیات آورده شده و براى إفاده آن جهات است ـ كما اینكه اشاره خواهیم نمود ـ ، آنچه را كه این مرد تقریر و تصویر كرده است اصولًا به هیچ وجه من الوجوه اثبات نشأه آخرت و بیان ایمان به روز قیامت نیست.
چون آنچه از تصویر كلام و تحریر مرامش معلوم میشود اینست كه: ممكن است اجزاء متفرّقه و پراكنده شده در مكانهاى متعدّد و جهات مختلفه از دنیا، مجتمع گردند و منضمّاً بعضى با بعضى دیگر در مكان واحدى قرار گیرند؛ و سپس یك صورتى كه مماثل صورت سابقِ معدوم باشد بر آن افاضه شود؛ و پس از آن، روح از عالم تجرّد و قدس خود، بعد از گذشت دورانهاى بسیارى كه در آنها در رَوح و راحت بوده است، براى مرتبه دیگر به این عالم دنیا بازگشت كند و به
- عالمان به علوم رسمى و اصطلاحى و اهل ظاهر- (م)